Ο δρόμος προς την ελληνική ιθαγένεια

Άνθρωποι από όλο τον κόσμο που δεν γεννήθηκαν στην Ελλάδα, αλλά είναι ελληνικής καταγωγής, ενδιαφέρονται να μάθουν τι απαιτείται για να αιτηθούν και να αποκτήσουν την ελληνική ιθαγένεια. Γεννήθηκαν εκτός Ελλάδας από γονείς, παππούδες ή ακόμη και προπαππούδες που γεννήθηκαν στην Ελλάδα. Ή απλώς από προγόνους που δεν γεννήθηκαν ποτέ στην Ελλάδα, αλλά ήταν αναμφίβολα Έλληνες, όπως οι Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (Τουρκίας), της Μέσης Ανατολής (Αιγύπτου, Λιβάνου, Συρίας κ.λπ.), της Ρωσίας και των άλλων πρώην σοβιετικών δημοκρατιών.

Όσοι μπορούν να αποδείξουν ότι έχουν προγόνους που γεννήθηκαν στην Ελλάδα μπορούν να αιτηθούν τη διαπίστωση της ελληνικής ιθαγένειάς τους, ενώ όσοι έχουν προγόνους που, αν και αναμφίβολα Έλληνες, δεν γεννήθηκαν ποτέ στην Ελλάδα, δικαιούνται να αιτηθούν πολιτογράφηση. Και οι δύο οδοί οδηγούν στον ίδιο στόχο: την πλήρη ελληνική, και άρα ευρωπαϊκή, ιθαγένεια.

Όποιος επιθυμεί να μάθει αν πληροί τις προϋποθέσεις για την ελληνική ιθαγένεια και, αν ναι, πώς να την αιτηθεί, πρέπει να διαθέτει μέρος ή το σύνολο των παρακάτω πληροφοριών.

Αφετηρία είναι το πλήρες όνομα και τα στοιχεία του προγόνου ή των προγόνων του αιτούντος που γεννήθηκαν στην Ελλάδα: όνομα, επώνυμο, όνομα πατέρα, τόπος γέννησης στην Ελλάδα όσο το δυνατόν ακριβέστερα και έτος γέννησης όσο το δυνατόν ακριβέστερα.

Με αυτά τα στοιχεία μπορεί να γίνει έρευνα για να διαπιστωθεί αν υπάρχει ληξιαρχική πράξη γέννησης ή άλλη εγγραφή του προγόνου στα επίσημα αρχεία ή στα δημοτολόγια κάποιας ελληνικής πόλης ή κάποιου χωριού. Αν το αποτέλεσμα είναι θετικό, οι πιθανότητες να αποκτήσει ο αιτών την ιθαγένεια αυξάνονται σημαντικά.

Στη συνέχεια χρειαζόμαστε το πιστοποιητικό γάμου του προγόνου. Δεν έχει σημασία αν ο γάμος τελέστηκε στην Ελλάδα, που είναι προτιμότερο, ή στο εξωτερικό. Αν και οι δύο πρόγονοι (γονείς ή παππούδες) γεννήθηκαν στην Ελλάδα, τα πράγματα είναι ευκολότερα.

Όταν μόνο ένας από τους παππούδες γεννήθηκε στην Ελλάδα, το φύλο έχει σημασία. Αν ο πρόγονος που γεννήθηκε στην Ελλάδα είναι ο παππούς, ο γάμος του με μη Ελληνίδα γιαγιά πρέπει να αποδεικνύεται θρησκευτικός: ελληνορθόδοξος αν ήταν ορθόδοξος, εβραϊκός αν ήταν Εβραίος, κ.ο.κ.

Αν αντίθετα ο πρόγονος που γεννήθηκε στην Ελλάδα είναι η γιαγιά, παντρεμένη με μη Έλληνα παππού, αρκεί να αποδεικνύεται πολιτικός και όχι θρησκευτικός γάμος.

Το είδος του γάμου των γονέων του αιτούντος (πολιτικός ή θρησκευτικός οποιουδήποτε δόγματος) δεν έχει σημασία και δεν αποτελεί εμπόδιο για την αίτηση, αρκεί να έχουμε επικυρωμένο αντίγραφό του (με Apostille από ορισμένες χώρες, όπως οι ΗΠΑ, η Αυστραλία και η Νότια Αφρική, αλλά όχι από τον Καναδά).

Απαιτείται επίσης το πιστοποιητικό γέννησης του Έλληνα γονέα του αιτούντος, καθώς και το πιστοποιητικό γέννησης του ίδιου του αιτούντος, επίσης με Apostille όταν προέρχεται από ορισμένες χώρες. Αν ο παππούς, η γιαγιά ή ο γονέας του αιτούντος είχε χωρίσει πριν από τον γάμο από τον οποίο γεννήθηκε ο αιτών, μπορεί να χρειαστούμε και την απόφαση διαζυγίου και το προηγούμενο πιστοποιητικό γάμου. Διαζύγιο μετά τη γέννηση του αιτούντος δεν έχει σημασία και συνήθως δεν καταχωρίζεται καν στην Ελλάδα.

Αν ο Έλληνας πρόγονος του αιτούντος δεν γεννήθηκε στην Ελλάδα, ο αιτών πρέπει να γνωρίζει πού γεννήθηκε. Σε αυτή την περίπτωση η αίτηση υποβάλλεται για πολιτογράφηση και η διαδικασία δεν απαιτεί απαραίτητα αυστηρή αλυσίδα πιστοποιητικών γέννησης και γάμου από τον πρόγονο έως τον αιτούντα. Βασική προϋπόθεση όμως είναι η συνέντευξη με τον Πρόξενο της Ελλάδας, ώστε η ελληνική διοίκηση να κρίνει πόσο Έλληνας αισθάνεται ο αιτών: αν μιλά τη γλώσσα, αν έχει δεσμούς με την Ελλάδα, όπως συγγενείς, φίλους, επισκέψεις, επαγγελματικά ή άλλα σχέδια, και αν έχει γενική γνώση του πολιτισμού και της ιστορίας της χώρας.